اولین پایگاه خبری - تحلیلی شهر تهران


بی توجهی به حمام 300 ساله در محله فرحزاد

همه‌چیز دست به دست هم داده تا گرمابه قدیمی محله فرحزاد نه یک بنای تاریخی باهویت بلکه به مخروبه‌ای وهم‌انگیز تبدیل شود.

به گزارش پایگاه خبری شهر تهران، می‌گویند حمام جن دارد. پسرک به همراه دوستانش دیوار سیاه رنگ حمام را نشان می‌دهد و می‌گوید: «می‌خواهید بروید داخل حمام؟‌» رد نگاه پر از ترس و اضطرابش را می‌گیرم و به در ورودی حمام فرحزاد می‌رسم. علیرضا فرحزادی، معتمد محل کلید می‌اندازد و در آهنی را باز می‌کند. با بازشدن در تلی از زباله به سمت دیوار رنگ پریده حمام پرتاب می‌شود. گرد و خاک و بویی بیرون می‌زند. نوری که از سوراخ سقف گنبدی شکل به حمام می‌تابد از همه نازیبایی‌ها پرده برمی‌دارد. بچه‌ها با دهان باز پشت سرمان وارد حمام می‌شوند. همه‌چیز بیشتر شبیه یک لوکیشن سینمایی است. 

بالاتر از خیابان شهید محسن لالی درست روبه‌روی حسینیه اعظم فرحزاد ساختمان متروکه‌ای قرار دارد که دیوار‌هایش را سیاه کرده‌اند. سیاهپوش کردن محله در ایام محرم و صفر از رسوم قدیمی اهالی محل است شاید به همین بهانه دیوارهای ساختمان روبه‌روی حسینیه را سیاه کرده‌اند و هنوز هم مانده است. این رنگ سیاه به هر دلیلی روی دیوار حمام قدیمی نقش بسته باشد خوب روایتگر حال و روز این بنای تاریخی است. حمامی با قدمت 300 ساله که این روزها مخروبه‌ای بیش نیست.

 وعده‌های فراموش شده

سال 1394 زمانی که احمد مسجدجامعی، عضو شورای اسلامی شهر تهران، در برنامه تهرانگردی خود گذرش به فرحزاد افتاد با هیئت همراهش از گرمابه قدیمی فرحزاد بازدید کرد. او تأکید کرد که برای حفظ بنای قدیمی این مسجد بهتر است بخش خصوصی وارد عمل شود یا شورایی تشکیل و درباره آن تصمیمی گرفته شود. امروز که در این گرمابه تاریخی که حال و روزی شبیه به لوکیشن فیلم‌های ترسناک پیدا کرده ایستاده‌ام هنوز نه تصمیمی اتخاذ شده و نه سرمایه‌گذاری رغبت کرده برای احیای آن پا پیش بگذارد. البته سازمان میراث فرهنگی اعلام کرده می‌تواند مرمت این حمام را عهده‌دار شود در صورتی که اهالی امکان بهره‌برداری اقتصادی و فرهنگی از این بنا را در اختیار این سازمان قرار دهند. اما فرحزادی‌ها محال است زیر بار این پیشنهاد بروند چون حمام وقف است. درآمد حاصل از آن باید صرف حسینیه و محله شود درست همانند روزهایی که حمام سرپا بود و چراغش خاموش نمی‌شد.

 حمام، موزه محله می‌شود

همه‌چیز دست به دست هم داده تا گرمابه قدیمی نه یک بنای تاریخی باهویت بلکه به مخروبه‌ای وهم‌انگیز تبدیل شود. تابوت چوبی هم مربوط به روزگاری است که اهالی خودشان مراسم کفن و دفن مرده هایشان را انجام می‌دادند. حالا چرا سر از حمام قدیمی درآورده، کسی نمی‌داند. بچه‌های خیالباف محله گمان می‌کنند اینجا جن دارد. زنان محله می‌گویند: خانم! از اداره بهداشت آمده‌اید؟ اینجا زباله‌دانی شده است. تابستان بوی تعفن از در و دیوار حمام بلند می‌شود. قدیمی‌های محل از کنار حمام رد می‌شوند، سری تکان می‌دهند و با مرور روزهای گرم حمام آهی می‌کشند و می‌روند. علیرضا فرحزادی، عضو هیئت امنای مسجد محل می‌گوید: «بنای حمام با اینکه از کاهگل و ساروج است ولی محکم و بادوام ساخته شده. اینجا فقط یک نظافت لازم دارد. اگر شهرداری خاک و نخاله را تخلیه کند و دیوار‌ها رنگ شود، حمام آماده می‌شود.» هرچند وضعیت ظاهری حمام بیشتر از آنچه فرحزادی می‌گوید به مرمت و تعمیر نیاز دارد اما اهالی فرحزاد به همین هم قانع هستند. فاطمه احمدی از زنان فعال محله فرحزاد تصمیم گرفته است یک موزه کوچک محلی در حمام راه‌اندازی کند. او می‌گوید: «با زنان محله صحبت کرده‌ام. اگر اینجا تمیز شود حتماً حمام را به موزه تبدیل می‌کنیم. اهالی اشیاء قدیمی‌شان را می‌توانند به این موزه بیاورند و حتی بخشی از آن را به نمایشگاه صنایع‌دستی تبدیل خواهیم کرد. راه‌اندازی یک چایخانه هم می‌تواند گزینه جذاب بعدی باشد.»

 اهالی همکاری کنند

اهالی فرحزاد برای گرمابه قدیمی‌شان در حالی برنامه‌ریزی می‌کنند که مدیر اداره اجتماعی شهرداری ناحیه 9 منطقه 2 معتقد است اهالی برای احیای این حمام کم‌کاری کرده‌اند. «هدی اسماعیل‌نژاد» می‌گوید: «شهرداری یکبار حمام را تمیز کرده است. اما دوباره به وضعیت امروز درآمده است. الان هم شهرداری تصمیم دارد زباله و نخاله را بیرون ببرد ولی رنگ‌آمیزی و مرمت حمام بودجه لازم دارد. اهالی اگر هرکدام یک گوشه کار را بگیرند یقیناً وضعیت حمام بهتر می‌شود. مدت‌هاست بحث گردشگری محله فرحزاد مطرح است. فرحزاد یک رینگ گردشگری در دل خود دارد. زورخانه، حسینیه، حمام، امامزادگان صالح(ع) و ابوطالب(ع)، قبرستان قدیمی و بازار محله قابلیت گردشگری فوق‌العاده‌ای دارد. متأسفانه همه فرحزاد را همان محدوده بزرگراه یادگار امام(ره) می‌دانند. فرحزاد تنها رستوران، کافه و قهوه‌خانه نیست. اماکن تاریخی و مذهبی‌ای که در دل محله وجود دارد اگر به درستی به شهروندان معرفی شود این محله را به یکی از جاذبه‌های توریستی شهرتبدیل می‌کند.

 توان ایستادگی ندارد

هنگام خروج از حمام 300 ساله فرحزاد جماعتی بیرون در جمع شده‌اند. یکی یکی به داخل حمام سرک می‌کشند و درگوشی جملاتی را زمزمه می‌کنند.‌ گویی درهای همیشه بسته این گرمابه مخروبه سؤالات زیادی را برای اهالی به وجود آورده است. بی‌توجهی به این بنای تاریخی باعث شده تا روزشمار تخریب آن نزدیک شود. این دیوارهای کاهگلی و سقف شکافته شده دیگر توان ایستادگی ندارد. شاید بهتر بود حمام تاریخی فرحزاد سرنوشتی همچون حمام قدیمی محله طرشت پیدا می‌کرد. همان حمامی که زیر زمین مدفون است و آسفالتی که روی سقفش کشیده شده است قدمگاه رهگذران است. حداقل این‌گونه کسی زباله‌هایش را درون حمام نمی‌ریخت و سکوت و تاریکی‌اش آن را بازیچه داستان‌های وهم‌انگیز کودکان محله نمی‌کرد.
 

عباس محبعلی|خبرنگار

منتشر شده توسط همشهری محله در تاریخ ۱۳۹۷ سه شنبه ۱۸ دي
کدخبر:15507منبع:همشهری محلهتاریخ انتشار:۱۳۹۷ هجدهم ديلینک خبر: http://www.nabteh.ir/Pages/News-15507.aspx