آرشیو خبر کد خبر: 14412     

جایگاه شورایاری و مدیریت محله در تهران

مهدی جمشیدی
امید است با بهره گیری از تجربیات گذشته و شناسایی نقاط ضعف و قدرت نهاد شورایاری و مدیریت محله، بتوان الگوی اجرایی آن را در سایر کلان شهرهای ایران نهادینه و عملیاتی نموده تا انشاء الله در آینده ای نزدیک، به مدل مدیریت مشارکتی بومی و مردمی تبدیل و به سایر کشورهای جهان معرفی گردد .
تاریخ انتشار :۱۳۹۶ پنج شنبه ۱۶ آذر ساعت 08:26

عنوان مقاله؛ جایگاه شورایاری و مدیریت محله در تهران

مهدی جمشیدی

دانشجوی کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه ریزی شهری

 

چکیده

تهران بزرگ‌ترین شهر و پایتخت ایران،  مرکز استان تهران و شهرستان تهران است. جمعیّت این شهر طبق سرشماری سال (۱۳۹۵) بالغ بر ۸٬۶۹۳٬۷۰۶ نفر و مساحت ۷۳۰ کیلومتر مربّع است. بیست و پنجمین شهر پرجمعیّت و بیست و هفتمین شهر بزرگ جهان به‌شمار می‌آید. تهران کلان شهری متشکل از 22 منطقه شهرداری می باشد که در اوایل سال 87، اجرای طرح ناحیه محوری توسط شهردار وقت تهران به شهرداران مناطق 22 گانه تهران ابلاغ گردید و شهر تهران دارای 123 ناحیه شهری شد. پس از اجرای طرح ناحیه محوری در تهران، انتخابات دوره سوم شورایاریها در شهریور سال 87 برگزار و فعالیت رسمی این نهاد مردمی در آذر  همان سال آغاز گردید و طبق تقسیمات شهری، تهران دارای 374 محله شد. سرانجام در سال 1390 طرح آزمایشی و بلافاصله فعالیت رسمی مدیریت محله در تهران آغاز شد و محله های شهر تهران با مدیریت اجتماعی و فرهنگی مستقل و زیر نظر هیات امنا و شهرداری درمکانی به نام سرای محله فعالیت خود را آغاز نمود. هم اینک و پس از بازنگری تقسیمات محله های شهر تهران، این شهر دارای 354 محله می باشد.

 

واژگان کلیدی

شهر تهران+مدیریت شهری+شهرداری+شورایاری+هیأت امناء محله+مدیریت محله+سرای محله

 

مقدمه

با توجه به اینکه سرعت گسترش تهران و تبدیل آن به کلانشهر، تغییر شرایط زندگی، تغییر نیازها و افزایش جمعیت در بسیاری از مناطق، لزوم بازنگری مدیریت در این شهر را موجب گشته است. طرح انتقال اداره شهرها از منطقه محوری به ناحیه محوری و سپس محله محوری چند سالی است که به عنوان راهکاری برای مدیریت بهتر و ارائه حداکثر خدمات به حداکثر شهروندان به پروژه‌ای با اهمیت برای مدیران شهر تهران و با تشکیل شوراهای اسلامی شهر و روستا، بر اساس اصول 6، 7، 100، 101، 103، 105 و 106 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، گسترش فکر و عمل شورایی به ضرورتی تاریخی و اجتناب ناپذیر تبدیل شده است.

 

مبانی نظری تحقیق

*تعریف شورایاری‌ها

«انجمن شورایاری، انجمنی غیردولتی، غیرمتمركز، غیرسیاسی، داوطلبانه و مشاركتی و از جهت اقتصادی خودگردان می‌باشد». این تعریف در ماده 2 اساسنامه انجمن‌های شورایاری مصوب شورای اسلامی شهر تهران آورده شده است.

شورایاری‌ها نهادهای غیر دولتی و غیر سیاسی و داوطلبانه مردمی و محله‌ای هستند که به منظور ایجاد بستری برای شكل‌گیری ارتباط و تعامل سازنده و فراگیر بین ساكنین محدوده‌های محلی با یكدیگر از یكسو و با تشكل‌ها و نهادهای مردمی از سوی دیگر به وجود میآیند در صورت برقراری مطلوب این ارتباط و تعامل ضلع سومی نیز تشكیل خواهد شد كه آن ارتباط با نهادها و دستگاه‌های دولتی یا فرامحله‌ای است و به زبان ساده‌تر شورایاری‌ها منتخبین مردم جهت اداره بهتر محلات و رابط بین مردم و مسئولین (شورای شهر، شهرداری و سایر دستگاه‌های اجرایی) در انعکاس مشکلات وارائه دهندگان راهکارها برای هر چه بهتر اداره کردن محله به شمار می‌روند.

*جایگاه شورایاری‌ها

اصولاً جایگاه واقعی شورایاری‌ها در مدیریت شهری كجاست و بالاخره آنها در كجای هرم مدیریت شهری اعم از سیاستگذاری، تصمیم گیری و یا اجرا قرار دارند؟ ماهیت وظایف شورایاری صرفاً جنبه شناسایی، نظارتی، مشورتی و همكاری دارد. شورایاری‌ها می‌توانند بازوان توانای شورای شهر و مجموعه مدیریت شهری برای حل معضلات محلی باشند. در واقع شورایاریها حلقه واسط بین مردم و منتخبین مردم در شورای شهر هستند. اصولاً فلسفه وجودی شوراها فراهم كردن بستر مناسب برای مشاركت و مداخله مردم در روند تصمیم سازی و تصمیم گیری است. شورای شهر تهران برای انجام وظایف خود نیاز به بازوهای گسترده و قوی در سطح شهر دارد و شورایاری‌ها می‌توانند در این زمینه به شورای شهر كمك كنند. برای مثال، یكی از وظایف شوراهای شهر بررسی و شناخت كمبودها، نیازها، نارسایی‌های اجتماعی، فرهنگی، آموزشی، بهداشتی، اقتصادی و رفاهی و تهیه طرح‌ها و پیشنهادهای اصلاحی و راه حل‌ها جهت برنامه ریزی و ارائه آن به مقامات ذیربط می‌باشد. از این رو برای شناخت این كمبودها و نارسایی‌ها بستر و بازویی مناسب‌تر و بهتر از شورایاری‌های محلات وجود ندارد، زیرا به دلیل ارتباط تنگاتنگ و نزدیك با مردم محله و اشراف آنها بر مسائل و مشكلات می‌توانند با بررسی نیازهای موجود، بهترین پیشنهادها و راه حل‌ها را جهت برنامه ریزی و رفع مشكلات به شورای شهر منتقل كنند .

البته، مسائل و نیازها، نارسایی‌ها و كمبودها و یا راه حل‌های مربوط به آنها، لایه‌های متفاوتی دارد. بعضی از این مسائل در سطح كلان و بعضی دیگر در لایه‌های میانی و بعضی نیز در لایه‌های خرد مطرح است. بعضی از مشكلات و مسائل خرد را خود شورایاری‌ها می‌توانند در محل به طور مستقیم از طریق ارتباط با دستگاه ذیربط كه لزوماً ممكن است شهرداری هم نباشد حل كنند برای مثال خود مردم می‌توانند به شهرداری ناحیه پیشنهاد دهند كه محل جمع

آوری زباله به مكان دیگر كه محل مناسب‌تری است منتقل شود. این را خودشان می‌توانند پیگیری كنند و یا مثلاً برای حفاظت و نگهداری از پارك‌های محله خود مردم طرح و برنامه بدهند و نیازی به انجام آن توسط بخش بالا دستی (شورای شهر) نمی‌باشد و بسیاری از مسائل و مشكلات خرد را خودشان می‌توانند حل كنند. در حقیقت قصد بر این است که به بخش‌هایی كه مردم می‌توانند مشكلات خود را حل كنند، شكل قانونمند و رسمیت یافته داده شود البته یك سری مسائل میانی و برخی مسائل كلان وجود دارد كه حل آنها نیازمند ارائه یك برنامه جامع و گسترده از سوی شورایاری‌ها در شورای شهر می‌باشد. نكته قابل توجه این است كه نمی‌توان از اعضای شورایاری‌ها انتظار كار تخصصی و مدیریت تمام عیار شهری را داشت ولی می‌توان از طریق این طرح، مشكلات مردم را به شكل بكر و دست‌نخورده از زبان افرادی از دل محلات و مردم و بدون درگیری با سلسله مراتب اداری دریافت كرد. شورایاری‌ها می‌توانند بازوان توانای شورای شهر و مجموعه مدیریت شهری برای حل معضلات محلی باشند.

*اهداف و انگیزه تشکیل شورایاری‌ها

هدف کلی از تشكیل شورایاری‌ها شكل‌گیری شبكه گسترده‌ای از روابط اجتماعی و فرهنگی، ایجاد همدلی و اعتماد، ایجاد حس تعلق شهروندی، ایجاد فضای مشاركت فعال و درگیرانه و در نهایت تشكیل و افزایش سرمایه اجتماعی است.

از دیگر اهداف تشکیل شورایاری‌ها می‌توان به بهره گیری از تجربه و تخصص شهروندان هر محله در اداره امور شهر و همان محله و برقراری ارتباط بین مردم و مسئولین و در نهایت واگذاری اداره امور محلات به خود مردم اشاره کرد. شوراها یك نهاد مردمی هستند كه عملاً نقش نظارتی در محلات و مناطق را دارند و انگیزه تشكیل آنها بستر سازی مشاركت مردم در اداره امور شهر و پل ارتباطی شهرداری با مردم هستند.

یافته های تحقیق

*ساختار شورایاری‌ها (شرایط عضویت و نحوه انتخاب اعضای شورایاری‌ها)

ستاد هماهنگی و اجرایی شورایاری‌ها:

در شورای اسلامی شهر تهران 5 نفر از اعضای شورا به عنوان اعضای ستاد هماهنگی و اجرایی شورایاری‌ها مسئولیت سیاستگذاری، برنامه ریزی، نظارت، و هدایت امور شورایاری‌ها را بر عهده دارند. دو نفر از اعضای كمیسیون فرهنگی و اجتماعی شورای اسلامی شهر تهران به انتخاب و معرفی این كمیسیون و سه نفر از اعضای شورای اسلامی شهر تهران می‌باشند كه با تصویب شورا منصوب خواهند شد.

ستاد هماهنگی و اجرایی طی فراخوانی اقدام به برگزاری انتخابات معتمدین محل و ستاد نظارت بر انتخابات شورایاری‌ها در هر منطقه از تهران می‌نماید. پس از تعیین ستاد نظارت در هر محله فراخوان ثبت نام از متقاضیان

عضویت در شورایاری هر محل توسط ستاد نظارت انجام می‌پذیرد و بعد از بررسی و صلاحیت هر یک از کاندیداها، مرحله انجام انتخابات با نظارت کامل ستاد نظارت و ستاد هماهنگی و اجرایی شورای شهر صورت می‌پذیرد.

در مرحله بعد پس از انجام انتخابات و مشخص شدن اعضای شورایاری، اعضاء از بین خود یک نفر را به عنوان دبیر شورایاری محل انتخاب می‌نمایند سپس ستاد هماهنگی و اجرایی شورایاری‌های شورای اسلامی شهر از میان دبیران محلات نسبت به انتخاب یک نفر دبیر، یک نفر جانشین دبیر و یک نفر منشی برای هر منطقه از تهران به طور جداگانه اقدام می‌کند. دبیر مسئولیت سخنگویی و ارتباط با سایر انجمن‌ها و مكاتبات انجمن را بر عهده خواهند داشت، نحوه ارتباط انجمن شورایاری طبق آئین‌نامه‌ای است كه توسط ستاد هماهنگی انجمن‌های شورایاری شورای اسلامی شهر تهران تهیه و به تصویب خواهد رسید.

دستورالعمل فعالیت‌های اولیه شورایاری محله‌های شهر تهران نیز توسط ستاد هماهنگی و اجرایی شورایاری‌های شورای اسلامی شهر تهران تهیه و به تصویب رسیده است.

*شرایط عضویت و نحوه انتخاب اعضای انجمن:

ماده 5 اساسنامه انجمن‌های شورایاری شرایط داوطلبان عضویت در انجمن شورایاری به شرح ذیل بیان داشته است: داشتن حداقل 25 سال سن، داشتن حداقل سواد خواندن و نوشتن، نداشتن سوء سابقه کیفری، سکونت در محله مورد نظر به مدت حداقل شش ماه.

مطابق ماده 6 اساسنامه مذکور نیز تعداد اعضای اصلی و علی البدل انجمن شورایاری محله شامل 7 نفر عضو اصلی و 3 نفر علی البدل می‌باشد.

*مدت انتخاب اعضای شورایاریها (اصلاح ماده 7 اساسنامه انجمنهای شورایاری)

مطابق ماده 7 اساسنامه انجمن‌های شورایاری مدت انتخاب اعضای اصلی و علی‌البدل انجمن شورایاری دو سال بوده است اما اعضاى شوراى شهر تهران با تصویب طرحى دو فوریتى مدت زمان فعالیت اعضاى اصلى و على البدل انجمن شورایارى محلات را از دو سال به چهار سال افزایش دادند. بررسى دو فوریت طرح اصلاح ماده هفتم مصوبه تشكیل انجمن شورا یاری‌ها در دستور كار چهلمین جلسه علنى شورای اسلامی شهر قرار گرفت و در نهایت به تصویب رسید.

رئیس شوراى شهر تهران در ارتباط با این مسئله، با اشاره به این كه دولت و مجلس به دنبال كاهش تعداد انتخابات هستند، فرمودند: «بهتر است مدت زمان فعالیت شوراها چهار سال شود، تا مجبور به برگزارى انتخابات شورایاری‌ها براى هر دو سال یكبار نباشیم و هزینه‌هاى اضافى پرداخت نكنیم. ایشان در ادامه افزودند: طبق قانون، شوراى شهر مى‌تواند معتمدان محل را به عنوان نمایندگان خود انتخاب كند و با لحاظ این موضوع، افزایش دوره فعالیت شورایاری‌ها ایراد حقوقى ندارد».

*اركان انجمنهای شورایاری

اركان انجمن عبارتند از: انجمن شورایاری و گروه‌های كاری.

*وظایف شورایاریهای محلات

مهمترین فعالیت‌هایی كه انجمن‌های معتمدین محلات (شورایاری‌ها) باید در رأس امور خود قرار دهند اعم است از:

1- شناسایی مسائل، مشكلات محله در حوزه‌های مختلف عمرانی، فرهنگی، اجتماعی، خدماتی، اقتصادی، ورزشی، رفاهی و طبقه بندی آنها همچنین اعلام حداكثر ده مورد اولویت اول از مسائل یاد شده به ستاد اجرایی جهت پیگیری‌های لازم.

2- ارائه راه¬حل‌های رفع مشكلات و نارسایی‌های یاد شده در محله به ستاد اجرایی با در نظر گرفتن امكانات و فرصتهای موجود دو سطح:

الف) سطح خُرد: ارائه هر گونه راه حل جهت حل مسائل و مشكلات، می‌بایست پیشنهادی مبتنی بر تعیین سهم مشاركت اجتماعی مردم محله، در حل مسائل یاد شده را در بر داشته باشد.

ب) سطح كلان: ارائه هر گونه راه كار در حل مشكلات مذكور در هر محله، می‌بایست پیشنهاد مبتنی بر تعیین سهم تعامل دستگاههای اجرایی ذیربط در حل مسائل و مشكلات یاد شده را در برداشته باشد.

3- پیگیری مكاتبات اعلامی ستاد هماهنگی شورایاری‌های شورای اسلامی شهر تهران به ستاد مشاركت‌های اجتماعی هر منطقه و یا سایر دستگاه‌های اجرایی ذیربط در خصوص مشكلات و راه حل‌های ارائه شده توسط انجمن‌های معتمدین محلات (شورایاری).

4- همكاری جدی با كلیه دستگاه‌های اجرایی مسؤول در سطح محلات جهت رفع مشكلات و نارسایی‌های مربوطه براساس ظرفیت‌ها و امكانات موجود.

اساسنامه انجمن‌های شورایاری در ماده 11 خود وظایف شورایاری‌ها را به شرح ذیل مقرر نموده است:

1- شناسایی مشكلات، ارائه طرح و پیشنهاد و تلاش در جهت ایجاد محیطی سالم از نظر زیست محیطی با اهداف مبارزه با آلودگی‌های خاك، آب، آلودگی‌های صوتی و صرفه‌جویی انرژی در اماكن.

2- شناسایی مشكلات و ارائه طرح و پیشنهاد برای بهبود وضعیت سفرهای درون شهری با هدف بهینه‌سازی حمل و نقل.

3- تهیه طرح و پیشنهاد در زمینه ایجاد نشانه‌ها و یادمان‌های شهری و پیشنهاد نامگذاری معابر، میادین، خیابان‌ها و كوچه‌ها.

4- ارائه طرح و پیشنهاد در جهت فراهم آوردن امكانات، گذران اوقات فراغت جوانان و نوجوانان و گسترش مراكز تفریحی، ورزشی و هنری با هماهنگی ستاد اجرایی.

5- همكاری با شورای اسلامی شهر تهران برای برقراری آرامش و امنیت شهری و مبارزه با آسیب‌های اجتماعی و زمینه‌های جرم‌خیز.

6- همكاری با شورای اسلامی شهر برای معرفی و آموزش حقوق و وظایف شهروندی و مشاركتهای مردمی و آگاه‌سازی همگانی.

7- ارائه طرح و پیشنهاد برای خودگردانی اماكن عمومی، تمهید و تدارك زیباسازی و بهینه سازی فضای زیست شهری.

8- همكاری در ایجاد و گسترش فضای سبز و اداره خودگردان بوستان‌های شهری.

9- همكاری با شورای اسلامی شهر تهران در جهت توسعه مؤسسات عام المنفعه و فعالیت‌های داوطلبانه.

10- بررسی و شناخت كمبودها, نیازها و نارسائیهای اجتماعی، فرهنگی، آموزشی، بهداشتی، اقتصادی، رفاهی و عمرانی محله.

11- تهیه طرح و پیشنهاد در زمینه‌های مختلف زندگی شهری.

12- همكاری با شورای اسلامی شهر تهران در جهت تاسیس انواع انجمن‌های داوطلبانه در زمینه‌های امدادی، اجتماعی ارشادی و تشكیل تعاونی‌های تولید، توزیع و مصرف ارزاق عمومی.

13- همكاری با شورای اسلامی شهر تهران در جهت كنترل قیمت‌ها و نرخ كرایه درون شهری.

14- ارائه طرح‌ها و پیشنهادات جهت آموزش برنامه‌های دفاع غیرنظامی به شهروندان و همكاری با شورا جهت مقابله و پیشگیری از حوادث غیرمترقبه.

15- همكاری در جهت اداره فضاهای عمومی از قبیل دارالتحفیظ، فضاهای ورزشی، نگارخانه‌ها و... با هماهنگی ستاد اجرایی شورایاری.

16- همكاری و همیاری در اداره اماكن مذهبی و فرهنگی بنا به درخواست دستگاه‌های ذیربط.

17- مشاركت در برگزاری انتخابات مجلس، ریاست جمهوری، خبرگان از طریق همكاری با مسئولین و در صورت درخواست مراجع قانونی ذیربط.

18- همكاری در جهت ساماندهی حمل و نقل شهری.

با تصویب ستاد هماهنگی انجمن‌های معتمدین محلات (شورایاری‌ها)، «آیین نامه حقوق و مسئولیت متقابل شهروندان و انجمن‌های معتمدین محلات تهران مشخص و اعلام شده است.

*گروهای کاری (کمیته‌های تخصصی)

مطابق ماده 12 اساسنامه انجمنهای شورایاری، «انجمن‌های شورایاری محلات به منظور حسن انجام وظایف و امور محوله اقدام به تشكیل گروه‌های كاری داوطلبانه با حضور متخصصین خواهند نمود».

شورایاری‌ها برای انجام مطلوب‌تر وظایف و ایفای نقش موثرتر نیازمند هماهنگی و همفکری هستند. برای ایجاد هماهنگی بیشتر و همچنین بالابردن سطح کارشناسی طرح‌ها، تصمیمات و اقدامات آنها تشکیل «کمیته تخصصی» هر محله یکی از راهکارهای در نظر گرفته شده ستاد شورایاری به شرح مندرج در آئین نامه تشکیل کمیته‌های تخصصی می‌باشد. کمیته‌های تخصصی باید تحت نظر اعضای شورا در نقاط مختلف شهر تشکیل شود و مجموعه نظرات و خواسته‌ها و ایده‌های کارشناسانه تولید شده توسط این کمیته‌ها در قالب یک نظام منسجم در اختیار شورا قرار گیرد، این کمیته‌ها می‌توانند بر حسب گروه‌های متخصص جامعه مانند دانشگاهیان، فرهنگیان و نیز گروه‌های اجتماعی مانند جوانان، زنان و غیره تشکیل شوند و دارای زیر کمیته‌هایی باشند که موضوعات و مباحث مورد نظر را در هر زمینه جمع بندی و به شورا منعکس کنند. کمیته‌ی تخصصی در دل شورایاری‌ هر محله پیشنهادی مطلوب در جهت پیشبرد سریعتر اهداف و برنامه‌ها است.

اهداف و ضرورت تشکیل کمیته‌های تخصصی شورایاری‌ها در آئین نامه مصوب ستاد هماهنگی و اجرایی شورای اسلامی شهر تهران، استفاده بهینه از تجارب و تخصص تمامی اعضای شورایاری، تقویت بهینه کارشناسی شورایاران در زمینه طرح‌ها و برنامه‌های مصوب، برنامه ریزی برای مشارکت تمامی اعضای شورایاری در تدوین و اجرای برنامه‌ها و نظارت بر فعالیت‌ها، تفکیک و اولویت گذاری منطقی مسائل مورد بررسی در شورایاری و تقسیم کار مناسب و منطقی با استفاده درست از تخصص و تجربه هرکدام از اعضاء بیان شده است. در هر محله 3 کمیته تخصصی به شرح زیر تشکیل می‌گردد:

1- کمیته خدمات شهری و زیست محیطی.

2- کمیته فرهنگی، اجتماعی و ورزشی.

3- کمیته شهرسازی و ترافیک.

تعداد اعضای هر کمیته تخصصی در محله حداقل 3 نفر و حداکثر 5 نفر می‌باشد و هر کدام از اعضاء می‌توانند در یک یا حداکثر 2 کمیته عضو شوند.

*مدیریت محله

با عنایت به اهمیت و نقش مشارکت و حضور شهروندان در عرصه‌های مختلف و سیاست محله‌محوری، با هدف ساماندهی مشارکت‌های اجتماعی در محلات شهر تهران و مهیا کردن شرایط و زمینه‌های قانونی و اجرایی لازم در جهت شکل‌گیری مشارکت آگاهانه، معنادار، قاعده‌مند و پایدار و استفاده بهینه مدیریت شهری از سرمایه‌های اجتماعی، در راستای مفاد بندهای 2، 5 و 7 مندرج در ماده 71 قانون وظایف و تشکیلات شوراهای اسلامی مصوب مجلس شورای اسلامی و به استناد مصوبات 1885/719/160 مورخ 10/2/85 جلسات 205 و 206 و خصوصاً مصوبه 11785/1317/160 مورخ 13/8/88 جلسه 229 شورای اسلامی شهر تهران، «دستورالعمل ساماندهی مشارکت‌های اجتماعی در محلات شهر تهران» مصوب بیست و دومین جلسه «شورای بازنگری اصلاح و هماهنگی نظامات برنامه‌ریزی و اجرایی شهرداری تهران» مورخ 29/1/89، به‌ شرح ذیل توسط ستاد راهبری مرکزی، بازنگری، تصویب و ابلاغ می‌گردد.

*تعریف مدیریت‌محله

«مدیریت‌محله» نهادی مردمی، غیر انتفاعی و خود‌گردان از لحاظ مالی است که به‌دنبال جلب، ساماندهی و ترویج مشارکت‌های مردمی، توسعه و ارتقاء فعالیت‌های فرهنگی و اجتماعی در مقیاس محله‌ای و اداره بهینه مراکز و فعالیت‌های فرهنگی و اجتماعی شهرداری در مقیاس محله‌ای، با تعامل و استفاده از ظرفیت‌های شهرداری تهران و در چارچوب سیاست‌ها و برنامه‌های کلان مدیریت‌شهری در سطح محلات شهر تهران تشکیل شده و فعالیت می‌نماید و ساختار آن متشکل است از:

الف) هیئت‌امنای محله:

نمایندگان منتخب شهروندان محله (اعضای شورایاری)، نمایندگان منتخب و معرفی شده سایر دستگاه‌ها، نهادهای دولتی و عمومی و تشکل‌های مردمی، در سطح محلات شهر تهران، «هیئت‌امنای محله» را تشکیل می‌دهند که به‌عنوان رکن برنامه‌ریز، نظارتی و هدایتگر مدیریت‌محله، در سطح محلات شکل گرفته و به صورت داوطلبانه و پاره‌وقت فعالیت می‌نمایند.

ب) مدیر محله:

«مدیر محله» شخصی است ساکن محله که به‌عنوان رکن اجرایی در ساختار مدیریت‌محله، با زیربخش‌های مختلف آن شامل خانه‌ها، کانون‌ها و ساختار داخلی، تحت نظارت هیئت‌امنای محله با همکاری و هماهنگی کامل با شهرداری به‌طور خاص و سایر سازمان‌ها و نهادهای محله‌ای به‌طور عام، مسئولیت اداره سراهای محله و اماکن فرهنگی و اجتماعی و انجام فعالیت‌های فرهنگی و اجتماعی را بعهده دارد.

پ) بازرس مالی:

«بازرس مالی» شخصی است که از طرف شهردار ناحیه و در تعامل و هماهنگی با ستاد راهبری منطقه به‌منظور بازرسی مالی حوزه عملکرد مدیریت‌محله انتخاب می‌شود و فعالیت می‌نماید.

ت) خانه‌ها:

«خانه‌ها» از ارکان اجرایی مدیریت‌محله می‌باشند، که مسئولین و اعضای آن با هدف جذب مشارکت‌های مردمی و کمک به اجرای برنامه‌های مدیریت‌محله در قالب موضوعات تخصصی مرتبط، از بین افراد صاحب تخصص و صلاحیت ساکن محله انتخاب و به‌صورت داوطلبانه، زیر نظر مدیر محله فعالیت می‌کنند.

ج) کانون‌ها:

«کانون‌ها» مجموعه‌ای از افراد ساکن محله، علاقه‌مند به مشارکت و همکاری در موضوعات مرتبط با خانه‌های مدیریت‌محله می‌باشند که در ذیل خانه‌ها شکل گرفته و به‌صورت داوطلبانه و مردمی فعالیت می‌نمایند.

1-2- سرای محله:

«سرای محله» محل استقرار اعضاء و ارکان مدیریت‌محله و مرکز انجام فعالیت‌های اجتماعی فرهنگی و ارائه خدمات مرتبط در محله است که برای انجام فعالیت‌های مربوطه، اداره آن در قالب ضوابط مربوطه به مدیریت‌محله واگذار می‌شود.

*ارکان مدیریت‌محله

4-1- هیئت‌امنای محله: به‌جهت اجرای سیاست‌های محله‌محوری شهرداری تهران و به‌منظور مشارکت دادن شهروندان در تصمیم‌سازی‌های محله‌ای و استفاده از ظرفیت‌های فرهنگی و اجتماعی موجود در محلات، «هیئت‌امنای محله» به‌عنوان رکن برنامه‌ریز، نظارتی و هدایتگر مدیریت‌محله به‌صورت داوطلبانه ایفای نقش می‌نماید. 

4-2- اعضای هیئت‌امنای محله به‌شرح ذیل می‌باشد:

الف - اعضای اصلی شورایاری محله؛

ب نمایندگان سایر نهادها و سازمان‌ها به شرح ذیل:

- 1 نفر نماینده سازمان‌های مردم‌نهاد فعال در حوزه اجتماعی - فرهنگی سطح محله با همکاری و هماهنگی ستاد سازمان‌های مردم‌نهاد؛

- 1 نفر نماینده مدیران مدارس محله (با هماهنگی و همکاری آموزش و پرورش منطقه)؛

- 1 نفر نماینده تام‌الاختیار و مطلع شهرداری ناحیه در امور مرتبط با مدیریت‌محله (از سوی شهردار ناحیه)؛

- 1 نفر نماینده ائمه جماعات مساجد محله (با هماهنگی و همکاری مرکز رسیدگی به امور مساجد)؛

- 1 نفر نماینده فرماندهان پایگاه‌های بسیج سطح محله (با هماهنگی و همکاری سازمان بسیج تهران بزرگ)؛

- 1 نفر از مسئولین هیآت مذهبی محله با هماهنگی و همکاری سازمان تبلیغات اسلامی تهران بزرگ.

*تبصره 1: ساز و کار انتخاب نمایندگان سازمان‌ها و نهادها برای عضویت در هیئت‌امناء بر اساس شیوه‌نامه‌های تهیه شده توسط ستاد راهبری مرکزی و مصوب ستاد هماهنگی شورایاری‌ها خواهد بود.

*تبصره 2: اعضای هیئت امنای محله در زمان انتخاب یا معرفی باید ساکن محله بوده و دارای فعالیت مذهبی، فرهنگی، اجتماعی، هنری، اقتصادی و کسب و کار در محله مورد نظر باشند.

*تبصره 3: در صورت فوت، استعفا و سلب عضویت هر کدام از اعضاء هیئت‌امناء، از اعضای علی‌البدل شورایاری، پس از طی فرایند مربوط به عضویت اصلی در شورایاری برای حضور در هیئت امناء دعوت به‌عمل خواهد آمد و برای اعضای انتصابی نیز، برابر شیوه‌نامه مربوطه اقدام خواهد شد.

4-2- مدیر محله: به‌عنوان رکن اجرایی و عملیاتی مدیریت محله بلافاصله پس از تشکیل هیئت امناء و بر اساس مفاد این دستورالعمل انتخاب خواهد شد.

4-3- بازرس مالی: به‌عنوان بازوی نظارتی و بازرسی مالی مدیریت محله توسط شهردار ناحیه انتخاب می‌شود.

4-4- خانه‌ها: نیروهای اجرایی و کارشناسان داوطلب ساکن محله با محوریت مسئولین خانه‌ها در قالب حداکثر یازده خانه به شرح ذیل در اجرای برنامه‌های مدیریت محله فعالیت و مشارکت می‌نمایند. ساختار، نحوه تشکیل و تعداد خانه‌ها در هر محله به موجب شیوه‌نامه جداگانه‌ای که توسط ستاد راهبری مرکزی تهیه و ابلاغ می‌گردد، مشخص می‌شود:

1-                                      خانه قرآن و عترت؛

2-                                      خانه هنر و ادبیات؛

3-                                      خانه ایثار و مقاومت؛

4-                                      خانه اخلاق و مهارت‌های اجتماعی؛

5-                                      خانه علم و پژوهش

6-                                      خانه رسانه و فضای مجازی؛

7-                                      خانه خانواده و سبک زندگی

8-                                      خانه سلامت و محیط زیست؛

9-                                      خانه ورزش و تفریحات سالم

10-                                 خانه خدمات، کارآفرینی و آسیب‌های اجتماعی؛

11-                                 خانه دوام و ایمنی.

4-5- کانون‌ها: نیروهای مردمی داوطلب ساکن محله مرتبط با فعالیت خانه‌ها و کمک کننده و مشارکت کننده در اجرای برنامه‌های خانه‌ها که ساختار، تعداد و نام آن‌ها به موجب شیوه‌نامه جداگانه‌ای که توسط ستاد راهبری مرکزی تهیه و ابلاغ می‌گردد، مشخص می‌شود.

*شرح وظایف و حدود اختیارات هیئت‌امناء محله

انتخاب مدیر محله برای مدت 2 سال بر اساس ضوابط و مقررات (قابل تمدید برای یک دوره 2 ساله دیگر)؛

بررسی، تصویب و ابلاغ برنامه‌ و بودجه سالانه مدیریت‌محله؛

نظارت برعملکردها، برنامه و فعالیت‌ها، درآمدها و هزینه‌های مدیریت‌محله؛

همکاری و ارائه طریق به مدیر محله در خصوص شناسایی ظرفیت‌ها، توانمندی‌ها و مشارکت‌های مردمی؛

جلب مشارکت و همکاری نهادها و سازمان‌های محله‌ای در جهت تحقق اهداف مدیریت‌محله؛

ارتباط با دستگاه‌های اجرایی به‌منظور پیگیری مطالبات و نیازهای محله در چارچوب ضوابط ابلاغی از سوی *ستاد راهبری مرکزی و ستاد هماهنگی شورایاری‌ها؛

هدایت و نظارت بر عملکرد مدیر محله؛

عزل یا پذیرش استعفای مدیر محله بر اساس شیوه‌نامه‌های ابلاغی؛

تشکیل جلسات منظم و مستمر جهت بررسی و تصمیم در خصوص مسایل مبتلابه در امور مدیریت محله.

*تبصره1: هیئت‌امنای محله برای پیشبرد اهداف و اجرای فعالیت‌ها با انتخاب مدیر محله، کلیه امور اجرایی را از طریق وی پیگیری می‌نماید.

*تبصره2: هیئت امناء پس از معرفی، با دعوت و نظارت ستاد هماهنگی شورایاری‌ها، تشکیل و نسبت به انتخاب هیئت رئیسه شامل دبیر و جانشین، بر اساس شیوه‌نامه ابلاغی اقدام می‌نماید.

*تبصره3: نماینده شهردار ناحیه در هیئت‌رئیسه به‌عنوان منشی، وظیفه هماهنگی جلسات، انشاء صورتجلسه و پیگیری مصوبات را نیز بر عهده خواهد داشت.

*تبصره4: پس از انتخاب هیئت رئیسه، اعضای هیئت‌امناء با فراهم آوردن مقدمات لازم، نسبت به انتخاب مدیر محله مطابق با دستورالعمل و شیوه‌نامه‌های مربوطه اقدام می‌نمایند.

*تبصره5: واگذاری اماکن و اموال در اختیار سرای محله، یا انعقاد قراردادهای مالی و دخالت در امور اجرائی و داخلی و مالی و یا اعمال نظر در واگذاری مسئولیت‌ها و عزل و نصب افراد، یا واگذاری فعالیت‌های سرای محله به منصوبین و وابستگان هیئت‌امناء، غیر مجاز بوده و تخلف محسوب می‌گردد و برابر آیین‌نامه انضباطی مورد پیگری و رسیدگی قرار خواهد گرفت.

*تبصره6:کلیه مصوبات هیئت امناء قبل از اجرا و پس از تصویب ستاد راهبری منطقه و در صورت عدم مغایرت با مقررات، قابل اجرا خواهد بود.

*تبصره7: سایر مصادیق مربوط به نحوه تشکیل و اداره جلسات هیئت امناء به موجب آیین‌نامه داخلی خواهد بود که توسط ستاد راهبری مرکزی تهیه و ابلاغ خواهد شد.

*شرح وظایف و حدود اختیارات مدیر محله

مدیریت و مسئولیت اجرایی سرای محله و سایر زیرساخت‌های محلی در اختیار مدیریت‌محله؛

اجرای مصوبات هیئت‌امناء و پاسخگویی به آن‌ها در حدود اختیارات و وظایف هیئت امناء؛

مدیریت و مسئولیت امور مالی مدیریت‌محله از قبیل: تأمین منابع، پرداخت هزینه‌ها، عقد قراردادها، تهیه و ارائه گزارش‌های مالی، امور مالیاتی، امور بیمه، حسابداری و حسابرسی داخلی و ثبت و نگهداری اموال سرا و پاسخگویی در این خصوص؛

انتخاب و انتصاب مسئولین و کارکنان سرای محله و نظارت بر عملکرد آن‌ها برابر آیین‌نامه‌های ابلاغی و مطابق با شرایط احراز؛

شرکت در جلسات هیئت‌امناء و سایر نهادها و سازمان‌های محله‌ای بنا به ضرورت؛

تلاش در جهت تحقق اهداف، رویکردها و برنامه‌های شهرداری تهران در مقیاس محله‌ای؛

نیازسنجی، شناسایی و فعال سازی ظرفیت‌های اجتماعی فرهنگی محله؛

تهیه برنامه‌های سالانه با همکاری ارکان مدیریت‌محله، در قالب اهداف و رویکردهای مدیریت شهری و ارائه به هیئت‌امنا جهت تصویب، با در نظر گرفتن میزان منابع؛

تهیه گزارش عملکرد دوره‌ای، انجام مکاتبات و پاسخگویی و ارائه اسناد و مدارک به مراجع نظارتی تعیین شده؛

جذب مشارکت‌های مردمی و گسترش فعالیت‌های واگذار شده در سطح محله با تأکید بر ظرفیت خانه‌ها، کانون‌ها تشکل‌ها و سازمان‌های مردم نهاد؛

تعامل مؤثر با سازمان‌ها و نهادهای محله‌ای به‌ویژه مساجد، به منظور جلب همکاری و مشارکت آن‌ها در جهت تحقق اهداف مدیریت محله

*شرح وظایف و حدود اختیارات بازرس مالی

بررسی اسناد و مدارک مالی، تهیه و ارائه گزارش‌های نظارتی و تراز مالی بر اساس آیین‌نامه‌های مربوطه به هیئت‌امناء، شهرداری ناحیه، مراجع نظارتی تعیین شده ستاد راهبری و ستاد هماهنگی شورایاری‌ها؛

ارائه گزارش تخلفات و انحرافات احتمالی مدیریت محله به هیئت‌امناء، ستاد هماهنگی شورایاری‌ها و سایر مراجع ذیصلاح مدیریت شهری؛

حضور در جلسات هیئت‌امناء بدون حق رأی؛

*تبصره: نحوه انتخاب و شرایط احراز صلاحیت بازرس به موجب شیوه‌نامه‌ای خواهد بود که توسط ستاد راهبری مرکزی مصوب و ابلاغ خواهد شد.

*شرح وظایف عمومی و مشترک خانه‌ها

وظایف عمومی و مشترک خانه‌ها به شرح ذیل می‌باشد:

همکاری در نیازسنجی و تهیه اطلاعات مورد نیاز محله‌ای؛

مشارکت در طراحی و اجرای طرح‌ها و پروژه‌های محله‌ای؛

همکاری در تهیه برنامه‌های مدیریت‌محله مخصوصاً برنامه و بودجه سالانه؛

تشکیل کانون‌ها، عضوگیری و سازمان‌دهی اعضاء کانون‌ها با نظر مدیر محله و تصویب هیئت امناء؛

تهیه بانک اطلاعات نخبگان و فرهیختگان محله در حوزه تخصصی هر خانه؛.

همیاری و همکاری در اجرای فعالیت‌های فرهنگی، اجتماعی در سطح محله؛

همکاری و اقدام در جهت جلب مشارکت های مردمی و تعامل با مساجد، بسیج و سایر نهادهای مردم‌نهاد.

شركت در نشست‌ها و جلسات تخصصی محله‌ای، جشنواره‌ها و گردهمایی‌ها؛

تدوین و ارائه گزارش‌ و اطلاعات مورد نیاز به مدیر محله؛

اجرای وظایف تخصصی محوله به خانه‌ها.

*تبصره: شرح وظایف تخصصی هر کدام از خانه‌ها به موجب شیوه‌نامه‌هایی خواهد بود که توسط ستاد راهبری مرکزی تهیه و ابلاغ می‌گردد.

*شرح وظایف عمومی و مشترک کانون‌ها

همکاری با خانه‌ها در انجام فعالیت‌های فرهنگی، اجتماعی؛

مشارکت و همکاری در برگزاری جلسات گفتگو، گردهمایی، مراسم و جشن‌ها و جشنواره‌ها؛

مشارکت و همکاری در ارائه خدمات مورد نیاز خانه‌ها با استفاده از ظرفیت‌های محله‌ای؛

تلاش در جهت جلب مشارکت‌های مردمی با عضوگیری از افراد علاقه‌مند به همکاری و مشارکت در *فعالیت‌های فرهنگی و اجتماعی در مقیاس محله؛

اجرای فعالیت‌های تخصصی واگذار شده به کانون‌ها؛

مشارکت و همکاری با خانه‌های مرتبط در نیازسنجی محله‌ای؛

شرکت در جلسات و نشست‌های مرتبط.

*تبصره: شرح وظایف تخصصی هر کدام از کانون‌ها به موجب شیوه‌نامه‌هایی خواهد بود که توسط ستاد راهبری مرکزی تهیه و ابلاغ می‌گردد.

*انتخاب مدیر محله

شرایط داوطلبین سمت مدیر محله

اعتقاد و التزام عملی به مبانی اسلام و انقلاب اسلامی؛

سکونت در محله در زمان انتخاب، حداقل به مدت2 سال؛

داشتن مدرک تحصیلی حداقل کارشناسی؛

داشتن حداقل 2سال تجربه اجرایی در حوزه‌های اجتماعی، فرهنگی، آموزشی، تربیتی؛

داشتن حداقل 25 سال سن در زمان انتخاب؛

داشتن کارت پایان خدمت و یا معافیت برای آقایان؛

نداشتن هیچ‌گونه نسبت خویشاوندی درجه 1 با اعضای انتخابی و انتصابی هیئت‌امناء و مدیران ارشد شهرداری ناحیه و منطقه مربوطه؛

داشتن حسن شهرت و ارتباط با نهادهای دینی، انقلابی، فرهنگی و مساجد و نداشتن سوء پیشینه کیفری (بنا به تأیید مراجع ذیربط)؛

عدم اشتغال در سازمان‌های دولتی، عمومی و خصوصی در هنگام تصدی سمت مدیر محله.

شیوه انتخاب مدیر محله

پیشنهاد 2 نفر واجد شرایط مندرج در ماده 10 از بین داوطلبین مدیر محله از طریق تعامل با نهادهای محلی به هیئت‌امناء جهت انتخاب مدیر محله توسط شهردار ناحیه؛

صدور حکم مدیر محله توسط دبیر هیئت‌امناء.

*تبصره 1: بررسی مدارک و تأیید صلاحیت داوطلبین، مطابق شرایط مندرج در ماده 10 از طریق انجام مصاحبه و آزمون تخصصی، توسط دبیرخانه ستاد راهبری منطقه انجام می‌پذیرد.

*تبصره2: سایر جزئیات مربوط به معرفی و انتخاب مدیر محله به موجب شیوه‌نامه‌ای خواهد بود که توسط ستاد راهبری مرکزی تهیه و ابلاغ خواهد شد.

*تعهدات شهرداری تهران

واگذاری‌ها

شهرداری تهران موظف است اداره کامل سراهای محلات، فضاها، اماکن فرهنگی و اجتماعی، ورزشی، آموزشی و همچنین فعالیت‌ها و برنامه‌های مرتبط با حوزه‌های فرهنگی، اجتماعی، امور شهری و فضای سبز، شهرسازی، حمل و نقل و ترافیـک، تحقیقات و برنامه‌ریزی و توسعه شهری در سطح محله‌ای را در قالب عقد قرارداد به مدیریت‌محله واگذار نماید. این فضاها و فعالیت‌ها باید 3 شرط محله‌ای بودن، کارکرد محله‌ای داشتن و اعلام آمادگی توسط شهرداری برای واگذاری را داشته باشند.

شهرداری تهران موظف است به‌منظور ایجاد زمینه لازم برای ارتقاء سطح مشارکت‌های اجتماعی در محلات فاقد سرای محله، نسبت به جانمایی، ساخت، تجهیز و واگذاری این سراها در نقاط مناسب محله با همکاری ستاد راهبری اقدام نماید؛ به‌نحوی که تا پایان سال 1393 هیچ محله‌ای فاقد سرا نباشد

مناسبات اداری و ارتباطات

شهرداری تهران موظف است به‌منظور پیشبرد و اجرای بهتر اهداف و برنامه‌های پیش‌بینی شده در این دستورالعمل و فراهم نمودن ساز و کار اجرای وظایف محوله، نظارت، پیگیری امور و تعامل با محلات و با توجه به رعایت ضوابط و مقررات مربوطه، سازمان اجرایی و اداری لازم را در سطح مرکزی و مناطق ایجاد و تقویت نماید.

به استناد مفاد قانون برنامه پنج‌ساله دوم شهرداری تهران و با توجه به اینکه غالب فعالیت‌های فرهنگی و اجتماعی شهرداری تهران در سطوح محلات به مدیریت محله واگذار شده است، ستاد راهبری موظف است نسبت به اصلاح، چابک‌سازی و کوچک‌سازی ادارات اجتماعی نواحی و بهینه‌سازی و اصلاح ساختارهای اجتماعی فرهنگی مناطق و ادارات کل و بکارگیری نیروهای آن در سایر ساختارهای جدید اقدام نماید.

شهرداری تهران مداخله اجرایی در ریز برنامه‌ها و فعالیت‌های صرفاً محله‌ای مدیریت‌محله را نخواهد داشت. اما به منظور اعمال نظارت کلان، سیاست‌ها و رویکردهای کلی خود را همه ساله به مدیریت‌محله ابلاغ خواهد نمود و برنامه‌ها باید در چارچوب این سیاست‌ها و اهداف اجرا شوند.

به‌منظور وحدت رویه و جلوگیری از موازی‌کاری کلیه ادارات کل و سازمان‌های تابعه شهردای تهران، مکاتبات، گزارش‌گیری‌ها، ابلاغ دستورالعمل‌ها و برنامه‌ریزی‌های مدیریت‌محله را از طریق دبیرخانه ستاد راهبری مرکزی صورت خواهند داد.

کلیه مکاتبات و گزارش‌گیری‌های شهرداری‌های مناطق و نواحی با ساختار مدیریت محله و دعوت به جلسات از طریق مدیران محلات و با ارائه رونوشت به دبیر هیئت امناء صورت می‌پذیرد و صرفاً مکاتبات مربوط به مصوبات هیئت امناء از طریق ایشان خواهد بود.

با توجه به عدم آشنایی بسیاری از شهروندان تهرانی از اهداف، برنامه‌ها و دستاوردهای مدیریت محله و سراهای محلات، شهرداری تهران موظف است با بهره‌گیری از ظرفیت‌های موجود تبلیغاتی، اطلاع‌رسانی و آگاه‌سازی، اقدامات مؤثر تبلیغاتی و اطلاع‌رسانی را در این زمینه انجام دهد.

آموزش و توانمندسازی

ستاد راهبری مرکزی موظف است در جهت افزایش بهره‌وری سازمانی و کمک به تحقق اهداف مدیریت محله با استفاده از ظرفیت‌های موجود، برنامه‌های آموزشی و توجیهی لازم برای کلیه مدیران و کارشناسان سطح نواحی، مناطق و مرکز که در تعامل و ارتباط کاری با مدیریت محله قرار دارند را طرح‌ریزی و اجرا نماید.

ستاد راهبری مرکزی موظف است به‌جهت توانمندسازی ارکان و ساختار مدیریت‌محله نسبت به برنامه‌ریزی و اجرای مستمر دوره‌ها و کارگاه‌های آموزشی برای هیئت امناء، مدیران محلات، بازرسین، اعضای خانه‌ها و کانون‌ها اقدام نماید.

*تعهدات مدیریت محله

ساختار مدیریت‌محله در سلسله مراتب رسمی و اداری شهرداری تهران و سایر سازمان‌های دولتی و عمومی قرار ندارد ولی به‌ جهت داشتن مسئولیت پاسخگویی شهرداری در قبال واگذاری اماکن و فعالیت‌ها، مدیریت محله موظف است در چارچوب سیاست‌های کلان شهرداری تهران و منطبق بر دستورالعمل‌ها و آیین‌نامه‌های ابلاغی عمل نماید.

نتیجه گیری

آنچه در این مقاله عنوان شد و براساس تحقیقات صورت گرفته و گزارش های میدانی و همچنین بررسی مشکلات و معضلات نهاد شورایاری و مدیریت محله در تهران، به نظر میرسد آئین نامه ها و دستورالعمل ها بصورت کامل و با قابلیت اجرایی وجود دارد و هریک از ارکان مدیریت محله و همچنین شورایاری ها توانسته اند در شهر تهران کارنامه درخشانی را از خود به ثبت برسانند، اما آنچه می بایست مورد بازنگری و یا مورد توجه ویژه قرار گیرد، نهادینه کرده جایگاه آنان در جامعه است که متأسفانه به غیر از شهرداری تهران، رسانه ها و دیگر نهادهای دولتی و اجرایی نتوانسته اند به صورت علمی و کارشناسی از پتانسیل این نهاد مردمی استفاده نمایند. لذا بر اساس تحقیق و تهیه گزارش از تعدادی شورایار و مدیر محله در تهران و همچنین برخی مدیران شهری، به نظر می رسد  آنچه می بایست به آن توجه گردد، تثبیت قانونی نهاد شورایاری و مدیریت محله در تهران و کشور است و برنامه ریزی جهت معرفی مجموعه فعالیت ها و وظایف آنان به مردم و جامعه ضروری می باشد. امید است با بهره گیری از تجربیات گذشته و شناسایی نقاط ضعف و قدرت نهاد شورایاری و مدیریت محله، بتوان الگوی اجرایی آن را در سایر کلان شهرهای ایران نهادینه و عملیاتی نموده تا انشاء الله در آینده ای نزدیک، به مدل مدیریت مشارکتی بومی و مردمی تبدیل و به سایر کشورهای جهان معرفی گردد .

 



نام :  
پست الکترونیکی :    
نظر شما :  
کد امنیتی: